Lekcja 1

Jeśli jeszcze nigdy nie spotkałeś się ze sterownikiem PLC, na pewno zastanawiasz się, co to takiego. Jak zapewne wiesz jeszcze do niedawna wszystkie linie produkcyjne, czy procesy technologiczne sterowane były przez układy przekaźnikowe. Wszechobecne szafy z przekaźnikami miały jednak wiele wad. Styki przekaźników z czasem ulegały uszkodzeniom, a ich koszt nie był mały. Jakakolwiek zmiana w sterowaniu procesem musiała być uwzględniona przez ponowne zaprojektowanie układu przekaźników. No i ostatecznie rozmiar - nie były to układy małe. Wraz z popularyzacją techniki cyfrowej pojawiły się układy zastępujące szafy z przekaźnikami. Właśnie takim uniwersalnym układem jest sterownik PLC (Programmable Logic Controller - Programowalny Sterownik Logiczny). Jak taki sterownik wygląda? Oto jeden z modeli oferowanych przez firmę GeFanuc:

Jest to sterownik w wersji Micro, tzn. w jednej obudowie zawiera układy wejścia/wyjścia, procesor itp. i jest zdolny do samodzielnej pracy. Bardziej zaawansowane sterowniki mają budowę modułową - montuje je się na specjalnej ramce zawierającej linie transmisji danych, w którą wpina się potrzebne części. Jeśli potrzeba nam np. 30 wejść, a dostępne mamy moduły po 10 wejść każdy, to można wpiąć 3 takie moduły i po odpowiednim skonfigurowaniu korzystać z nich bez żadnego kłopotu.

Niniejszy program stawia sobie szczytny cel nauczenia Cię programowania sterowników PLC. Ale nie bój się! Jest to prostsze niż się wydaje.
Przez kilka lat rozwoju sterowników PLC pojawiło się kilka języków ich programowania. Bezsprzecznie najpopularniejszym z nich został tzw. język drabinkowy. Swoją popularność zawdzięcza prostocie, a także dużemu podobieństwu do schematów układów przekaźnikowych. Spójrz na poniższe obrazki:

Po lewej stronie znajduje się schemat układu przekaźnikowego, a po prawej jego odpowiednik w języku drabinkowym. Podobieństwo widać od ręki. Przyjrzyjmy się teraz programowi do nauki. Nie zamykaj okna z pomocą, tylko przełącz się na okno programu i wybierz z menu Lekcje opcję Lekcja 1, a następnie wróć do przeglądarki z pomocą. Oczom naszym ukazują się trzy okna. Omówię funkcję każdego z nich.

W oknie zatytułowanym "Układ wykonawczy" widać elementy podłączone do sterownika. W lekcji pierwszej są to żarówki, wentylator, przełączniki, przyciski i potencjometry, w lekcjach kolejnych będzie to basen, pralka, fabryka oranżady i winda. Na niektóre elementy można wpływać myszką. Spróbuj np. kliknąć kilka razy na pierwszym z lewej przełączniku. W kolejnych krokach będziemy tworzyć programy sterujące każdym z tych elementów. Przejdźmy teraz do drugiego okna:

W tym oknie znajdują się elementy, które można użyć przy programowaniu sterownika. Nazywać je będziemy również rozkazami lub funkcjami. Wszystkie rozkazy są posegregowane według spełnianych funkcji. Klikając na zakładkach (Styki, Cewki, Liczniki itd.) można obejrzeć wszystkie dostępne elementy. Nie obawiaj się ich ilości, bo większość z nich spełnia podobne funkcje. Jeśli w trakcie programowania chciałbyś dowiedzieć się czegoś o jakimś elemencie, możesz kliknąć na nim prawym przyciskiem myszy i wybrać "pomoc". Twoim oczom ukaże się opis działania elementu. Ostatnim oknem jest:

Jak na razie nie przedstawia się zbyt atrakcyjnie, ale jest to niejako najważniejsze z wszystkich trzech okien. To w nim będzie powstawał nasz program dla sterownika. Czarna pionowa linia z lewej strony to "zasilanie", a czarna z prawej to "masa". Pomiędzy nimi znajduje się niebieska przerywana linia oddzielająca elementy logiczne od cewek. Nie martw się, jeśli coś z tego nie rozumiesz - wszystko wyklaruje się po drodze.